کاشت زعفران
آوریل 18, 2016
مقاله دو
آوریل 18, 2016

مقاله کشت زعفران

زعفران ایلیا iliyasaffron

زعفران ایلیا iliyasaffron

زعفران یکی از با ارزشترین محصولات کشاورزی در ایران است. این محصول با وجود نیاز کمی به آبیاری و مراقبت از صادرات مهم کشور به شمار می رود. با توجه به شرایط اقلیمی بسیار مناسب ایران برای کشت آن، و همچنین نیاز روزافزون جهت آشنایی با نحوه تولید این طلای پاییزی، این مقاله آموزشی توسط موسسه آموزش مجازی پارس تهیه شده است. کشت زعفران و اهمیت آن در اقتصاد کشاورزی در حال حاضر می توان گفت که سهم بیشتر از ۹۰ درصدی تولید جهانی زعفران در ایران با توجه به سطح زیر کشت -دو استان خراسان رضوی و جنوبی- نتیجه صرف هزینه‏ای تقریبأ معادل دو برابر تولید کنونی است. اگر سهم تولید زعفران در هر هکتار را به طور میانگین ۵ کیلوگرم (عدد تولید در مزارع زعفران طی سال‎های ۱۳۵۰ تا ۱۳۷۰) در نظر بگیریم، باید از ۶۳ هزار هکتار زعفران کاری دو استان، بالغ بر ۰۰۰/۳۱۵ کیلوگرم زعفران برداشت کنیم، حال چرا به این رقم حداقل که در اختیار داشته‏ایم نمی‎رسیم موضوع بحث نخست ما خواهد بود که به آن خواهیم پرداخت. توجه جدی به کیفیت برابر با خواسته مشتری طی سال‎های اخیر موجب شد تا خواسته خریدار به گوش تولیدکننده برسد و کیفیت به طرز چشمگیری ارتقاء یافت، اما نباید فراموش کنیم که وضعیت سکون موجب ظهور رقبا و از دست دادن تدریجی وضعیت فعلی خواهد شد، بنابراین تغییر مدام در شرایط تولید به منظور بهبود کیفیت، کاهش قیمت تمام شده، افزایش عملکرد و ایجاد صنایع تبدیلی مرتبط با زعفران اجتناب ناپذیر است. در نهایت حیات زعفران در بخشی از کشورمان با ادامه حیات صدها هزار خانوار کشاورز که با حداقل امکانات طبیعی و بارندگی‎های بسیار اندک سالیانه در روستاها مانده‎اند و به زندگی (می‎توان گفت محقرانه) خود ادامه می‎دهند گره خورده است، پس توجه جدی به این قشر عظیم در منطقه‎ای محروم بدون تردید خشنودی خداوند را نیز در پی خواهد داشت.

 

گیاهشناسی زعفران زعفران با نام علمی کرکوس ساتیوس Crocus Sativus از خانواده زنبقیان Iridaceae می باشد. گیاهی است پایا با ارتفاع تقریبا ۳۰ سانتیمتر که دارای برگهای دراز و سبز مانند تره است . ساقه زیر زمینی آن از دو پیاز تشکیل میشود . این پیازها سخت و مدور و گوشتدار و پوشده از غشاء های نازک قهو های رنگ می باشد . گلهای زعفران ارغوانی ، منظم و شامل لوله ای دراز است که به سه گلبرگ و کاسبرگ منتهی می شود . آب و هوای مناسب برای کشت زعفران زعفران گیاهی است نیمه گرمسیری و در نقاطی که دارای زمستانهای ملایم و تابستان گرم و خشک باشد بخوبی می روید. مقاومت زعفران در مقابل سرما زیاد است و لیکن چون دوران رشد آن مصادف با پائیز و زمستان و اوایل بهار است طبعا در این زمان به هوای مناسب و معتدلی نیاز دارد زمین مناسب کاشت زعفران با توجه به اینکه پیاز زعفران دارای غده (corm) می باشد و هر ساله نیز زایش دارد زمین مورد نظر باید ترجیحا دارای خاک لومی ، لیمونی رسی و شنی باشد تا امکان تکثیر آنها براحتی وجود داشته باشد زمان کاشت پیاز زعفران: بهترین زمان کاشت و انتقال پیاز زعفران نیمه اول تیر ماه می باشد که لازم است پیاز زعفران حداکثر طی مدت دو هفته از زمین قدیمی برداشته و در زمین جدید کاشته شود. نحوه کاشت پیاز زعفران: ابتدا لازم است زمین مورد نظر را تسطیح نموده بطوری که کاملا یکنواخت باشد زیرا در صورت ناهمواری زمین ، بخشی ازآن که بلند است از آب کمتری برخوردار و بخشی که گود می باشد آب اضافی در آن جمع خواهد شد . کم آبی و پر آبی باعث عدم یکنواختی تولید در سطح مزرعه میگردد. پس از آن زمین به مقدار کم آبیاری شود و قبل از شیار زنی، از کود پوسیده حیوانی(ترجیحا کود گاو) به مقدار ۲۰ تا ۳۰ تن در هکتار در سطح زمین پخش گردیده و سپس زمین را با تراکتور شیار زنی نموده و بعد از این مراحل ، دیگر کارها بوسیله نیروی انسانی باید انجام شود. ابتدا در عرض زمین شیاری به عمق حدود ۲۰ سانتی متر و عرض ۲۵ سانتی متر ایجاد نموده، سپس در دو طرف شیار به فاصله ۷ سانتی متر در طول شیار پیازها کاشته شود، دقت شود که ته پیاز روی زمین قرار گیرد و جهت جلوگیری از چرخش، پیاز را کمی در خاک فرو می بریم . بعد از آن که تمام عرض زمین به این شکل کاشته شد مجددا شیاری بموازات شیار قبلی با همان ابعاد ذکر شده و به فاصله ۲۵ سانتی متر از شیار قبلی ایجاد گردد و خاک برداشت شده از این شیار در شیار قبلی ریخته شود و تمامی زمین مورد نظر به همین شکل کاشته شود. برداشت و فراوری گل زعفران فقط با دست انجام می گیرد بهترین موقع برداشت گل به منظور مرغوبیت و عطر و رنگ زعفران صبح خیلی زود و قبل از باز شدن غنچه ها می باشد. برداشت گل یا غنچه زعفران احتیاج به حوصله و دقت زیادی دارد. عمل گل چینی به این صورت است که گل چین نوک غنچه را گرفته و گل را بیرون می کشد. – بلافاصله پس از جداسازی زعفران عملیات خشک کردن صورت می گیرد که معمولاً به سه صورت انجام می گیرد: الف ) بهترین روش برای خشک کردن که کم هزینه بوده و زمان بر نیست این است که ۴ پایه فلزی به ارتفاع یک متر بسازیم که دارای ۳ یا ۴ طبقه با فاصله ۲۰سانتیمتر از هم باشد. طبقه ها از جنس توری و قابل حمل باشند. با قرار دادن ۴ پایه در کنار بخاری و با حرارت بالا و استفاده از باد پنکه سقفی یا رومیزی (دورکم) اقدام به خشک کردن سریع زعفران نماییم. ب) روش سنتی: کلاله جدا شده از گل را در سایه روی یک سطح قرار می دهند تا رفته رفته و به تدریج خشک شود. در زمانهای قدیم و بعضاً امروزه زعفران را در نور آفتاب خشک می کنند که این کار غی

زعفران ایلیا iliyasaffron

ر اصولی بوده و باعث کاهش قدرت رنگدهی می شود و همچنین امکان آلودگی با مواد خارجی، گردوغبار را نیز افزایش داده و ارزش اقتصادی ندارد. ج) روش تستینگ ( الک و هیتر)؛ در این روش خشک کردن، مقداری زعفران مرطوب را در درون ظرفهایی به شکل الک که کف آن از توری ابریشمی تشکیل شده می ریزند و در فاصله حدود ۵۰ سانتیمتر از منابع حرارتی که ممکن است برقی یا گازی باشد که فاقد دود و بو می باشد قرار می دهند و پس از خشک شدن آن را درون ظروف سر بسته قرار می دهند. نگهداری زعفران : زعفران کاملاً خشک شده باید دور از نور و رطوبت نگهداری شود . زعفران در ظرف کدر رنگ یا فلزی و در حرارت معتدل نگهداری شود با توجه به اینکه اسانس (مواد معطر) زعفران فرّار است در صورت نگهداری نا مناسب به مرور زمان اسانس آن تبخیر شده و از اثرات دارویی و طعم و مزه آن کاسته می شود و مرغوبیت آن از دست می رود. توصیه می شود که برای نگهداری زعفران از ظروف پلاستیکی مخصوصاً نایلون های مصرف شده استفاده نشود و در نگهداری آن بکوشیم زعفران ضربه نخورد و خورد و شکسته نشود مصارف زعفران • مصارف غذایی بر اساس قانون سازمان نظارت بر مواد غذایی و دارویی آمریکا (FDA) زعفران به عنوان رنگ دهنده طبیعی مجاز می باشد و مقدار مصرف آن به عنوان عطر و طعم دهنده طبیعی محدودیتی ندارد • مصارف دارویی زعفران به دلیل داشتن ترکیبات فعالی چون Crocin , Crocetin و انواع دیگری از کارتنوئیدها در زعفران وجود دارند که می توانند حالت توموری بافتها را کاهش دهند و خاصیت ضد سرطانی دارند و نیز می توانند میزان چربی سرم خون را کاهش داده و از ایجاد حالت هیپولیفمیک (hypolipemic) در سرم خون جلوگیری کند ، اکسیزناسیون بافتها را افزایش داده و نیز می تواند از اختلالاتی نظیر آلزایمر و پارکنیسون بطور قابل ملاحظه ای جلوگیری کند. • مصارف صنعتی از زعفران در صنعت برای رنگ آمیزی ابریشم و نخ … استفاده می شود